Ενα ιστορικό της κρίσης

Τίποτα δεν προμήνυε την καταιγίδα που έρχονταν. Πριν ακριβώς ένα χρόνο, οι τράπεζες προετοιμάζονταν για να ανακοινώσουν κέρδη – ρεκόρ για την χρήση που έκλεινε και η μία μετά την άλλη δημοσιοποιούσαν πενταετή (!) αναπτυξιακά προγράμματα, τα οποία προκαλούσαν εντύπωση εντός κι εκτός συνόρων.

Διαβάστε παρακάτω τι ακριβώς συνέβη σε αυτούς τους 12 μήνες…..

Μόνο από την Τράπεζα της Ελλάδας εκφράζονταν μια συγκαλυμένη ενόχληση για το γεγονός, αν και ήταν τέτοια και τόση η αισιοδοξία που επικρατούσε στο λόμπι, που κανείς δεν άκουγε ή δεν είχε τη διάθεση να ακούσει μια αντίθετη – πιο συντηρητική – άποψη. Δώδεκα μήνες μετά, οι συντηρητικοί δικαιώνονταν, ενδεχομένως στο βαθμό που ούτε και οι ίδιοι θα το επιθυμούσαν. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, βρίσκει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σχεδόν «γυμνό» για να αντιμετωπίσει τα επέκεινα της και μπορεί η κατάσταση να ήταν ακόμα χειρότερη, αν δεν είχε μεσολαβήσει μια κρίσιμη – όσο και σωτήρια, όπως αποδείχθηκε κατόπιν – σύμπτωση. Την εποχή που τα CDOs κυκλοφορούσαν σαν «χάπια» στις διεθνείς αγορές, υποσχόμενα μεγάλα κι εύκολα κέρδη, στην Ελλάδα παρατηρούνταν μια μίνι κρίση ρευστότητας κι έλλειψης διαθεσίμων (σσ λόγω κυρίως της μεγάλης επέκτασης στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως παραδέχονται σήμερα οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές των ημερών), που δεν επέτρεψε μεγάλες επενδύσεις στο συγκεκριμένο, καταστροφικό, όπως αποδείχθηκε στην πράξη, προιόν. Εννοείται πως αν η συγκυρία ήταν διαφορετική κι αν υπήρχε το απαραίτητο προς επένδυση cash, τότε οι ελληνικές τράπεζες θα ήταν «βουτηγμένες» ως το … λαιμό με τέτοιου είδους τοξικά παράγωγα στα χαρτοφυλάκια τους και τίποτα δεν θα τις έσωζε. Οπως δεν έσωσε την Lehman Brothers και όπως απειλεί να καταπιεί μεγαθήρια όπως η UBS κι άλλα μεγάλα «σπίτια» του εξωτερικού. Η τύχη όμως ήταν καλή με τα αντίστοιχα ελληνικά. Τα οποία δεν «φόρτωσαν» σχεδόν καθόλου με τέτοιου είδους επενδύσεις. Ο κίνδυνος, όμως, ήταν  και παραμένει μεγάλος για την επόμενη μέρα του, αφού και οι αντιστάσεις τους, όπως και οι άμυνες που διαθέτουν, είναι σαφώς μικρότερες σε σχέση με τις αντίστοιχες των οίκων του εξωτερικού. Μόνο τυχαίο δεν είναι, για παράδειγμα, το γεγονός ότι με την πρώτη κρίση ρευστότητας στην διατραπεζική, απειλήθηκαν ισορροπίες δεκαετιών στην αγορά και «λερώθηκαν» υπολήψεις, που μέχρι προχθές ήταν στο απυρόβλητο. Αποδείχθηκε ότι «ο βασιλιάς ήταν γυμνός», αν και προσπαθεί ως την τελευταία στιγμή να κρύψει αυτή τη γύμνια του, με ό,τι μέσο διαθέτει. Υπήρξαν μέρες, όμως, που το έργο αυτό αποδείχθηκε σχεδόν ανυπέρβλητο. Όπως για παράδειγμα μια Παρασκευή, πριν από περίπου 1,5 μήνα, όταν δύο γνωστές ελληνικές τράπεζες, εξαιτίας των μεγάλων λήξεων που αντιμετώπισαν, βρέθηκαν στη δυσάρεστη θέση να διαπιστώσουν ότι δεν έχουν αρκετή ρευστότητα για να την … καλύψουν. Όπως ήταν φυσικό, στα ανώτατα κλιμάκια τους επικράτησε πανικός. Στη μια από τις δύο περιπτώσεις μάλιστα, όπου το πρόβλημα ήταν ακόμα μεγαλύτερο, η ένταση του πανικού έφτανε σε τέτοια σημεία, που προς στιγμή δημιουργήθηκε και η εντύπωση ότι δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί η προσδοκόμενη κάλυψη. Τα ποσά ήταν μεγάλα, η ρευστότητα μικρή και η διατραπεζική σχεδόν κλειστή. Παρ’  όλα αυτά, η εντολή ήταν σαφής: «Κάλυψη με οποιοδήποτε κόστος». Κι όντως, ήταν πολύ μεγάλο. Οι πληροφορίες λένε ότι η τράπεζα αναγκάσθηκε να δανεισθεί το ποσό που χρειάζονταν σε δολάρια, με επιτόκιο που έφτανε στο 10% (!). Κι ήταν τόση και τέτοια η ανάγκη της που, όπως έλεγε στην «ΟΒΕ» στέλεχος άλλης τράπεζας, που παρακολουθούσε μέσω του dealling room την εναγώνια προσπάθεια, «αν της προσφέρονταν γιεν με επιτόκιο 15%, θα έπαιρνε γιεν, με αυτό το κόστος και χωρίς δεύτερη κουβέντα». Συγκριτικά μικρότερη αλλά το ίδιο αγωνιώδης ήταν και η παράλληλη προσπάθεια κάλυψης που λάμβανε χώρα εκείνη μέρα και στην άλλη τράπεζα, η οποία αντιμετώπιζε μεν μικρότερο πρόβλημα, αλλά για το κύρος της ήταν σημαντικό πλήγμα το γεγονός ότι αναγκάζονταν στη διατραπεζική για να «ζητιανέψει» ρευστότητα, με υψηλό κόστος. Εκεί, όμως, οι λήξεις ήταν μικρότερες και το κακό «σκεπάστηκε» ευκολότερα. Ανάλογες, τέτοιες εμπειρίες έζησαν πολλά από τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα, αφού η διατραπεζική ξέμεινε από ευρώ σχεδόν από τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που πίσω από τις βαριές, κλειστές, πόρτες των τραπεζικών επιτελείων ρίχνουν μεγάλο βάρος ευθυνών για το συγκεκριμένο γεγονός στην Εθνική. Όπως πιστεύουν, ο ρόλος της ήταν τουλάχιστον ύποπτος, υπό την έννοια ότι η τράπεζα με τη μεγαλύτερη ρευστότητα στην αγορά αυτόν τον καιρό, έκλεισε τις κάνουλες της διατραπεζικής και την «στράγγιξε». Το αποτέλεσμα ήταν οι χορηγήσεις να σταματήσουν, οι προσφορές να κοπούν και τα μερίδια να ανατραπούν. «Μόνο όσοι είναι άσχετοι κι αδαείς, μπορούν να υποστηρίξουν κάτι τέτοιο» είναι η απάντηση από την οδό Αιόλου, που επιμένει ότι «καμία μέρα δεν σταμάτησε να προσφέρει το ποσό που της αντιστοιχούσε, βάσει των κανόνων λειτουργίας της διατραπεζικής και των ποσοστόσεων της» κι ότι «ενήργησε κι εξακολουθεί να ενεργεί βάσει των κανονισμών». Από την  άλλη πλευρά, όμως, γεγονός απότελεί ότι μέσα στην κρίση τα μερίδια αγοράς της Εθνικής, όντως, αυξήθηκαν κι αυτό είναι κάτι το οποίο παραδέχονται ακόμα και κορυφαία στελέχη της τράπεζας. Το επιχείρημα ότι «όλα είναι θέμα εμπιστοσύνης», που προβάλλουν από την ΕΤΕ, έχει βεβαίως μια βάση, αλλά σαφώς δεν εξηγεί απολύτως το φαινόμενο. Το ίδιο ισχύει και για όλους όσοι το ίδιο διάστημα «είδαν» την επηρροή τους στην αγορά να αυξάνει σε βάρος των υπολοίπων, που βρέθηκαν στην ανάγκη, αν και επισήμως ποτέ δεν το παραδέχθηκαν. Ανεπισήμως, όμως, οι απειλές και οι κατηγορίες ήταν – κι εξακολουθούν να βρίσκονται εν πολλοίς – στην ημερήσια διάταξη. Κάποια στιγμή, ακόμα και στην Τράπεζα της Ελλάδας δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν τον εκνευρισμό τους για τα όσα πληροφορούνταν ότι συνέβαιναν στην αγορά. Γι’ αυτό κι εκδόθηκε η γνωστή αυστηρή νότα του διοικητή της κ.Γιώργου Προβόπουλου, με την οποία προειδοποιούνταν όλοι όσοι διέδιδαν κινδυνολογικές φήμες περί «κανονιών» στην ελληνική τραπεζική αγορά ότι επίκειται παρέμβαση του εισαγγελέα. Υπό την αίρεση ότι θα προηγούνταν επώνυμη καταγγελία, η οποία, όμως, ποτέ δεν έγινε. Για τον απλό λόγο ότι κανείς δεν ήθελε κατ΄’ αυτόν τον έμμεσο, έστω, τρόπο να παραδεχθεί ότι έχει πρόβλημα κι ότι οι υπόλοιποι κάνουν πλιάτσικο σε βάρος του. Ενώ αποδεδειγμένα ο διατραπεζικός «κανιβαλλισμός» βρίσκονταν στην ημερήσια διάταξη. Την ίδια ώρα στις μεγάλες ευρωπαικές αγορές και βεβαίως σε εκείνη των ΗΠΑ, γτα «κανόνια» έσκαγαν το ένα μετά το άλλο, ενώ λουκέτα έμπαιναν σε υπεραιωνόβια «σπίτια» που μέχρι πριν λίγες εβδομάδες ήταν υπεράνω κάθε υποψίας. Στην Αθήνα, το καζάνι κόχλαζε, αλλά η επίφαση της ηρεμίας είχε αναχθεί στο υπέρτατο καθήκον όλων, αν και η φημολογία οργίαζε. Δεν είναι λίγοι σήμερα εκείνοι που πιστεύουν πως αν δεν είχε γίνει η γνωστή παρέμβαση της κυβέρνησης, με την οποία εγγυόταν πολιτικά το σύνολο των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες, θα «έσκαγε» προκαλώντας απίστευτο αριθμό θυμάτων. Το κακό, όμως, απεφεύχθει και στο υπουργείο Οικονομίας θεωρούν ότι θα πρέπει να τους αποδοθούν τα εύσημα για το χειρισμό. Ισχυρίζονται μάλιστα ότι με τη στάση τους προκάλεσαν την παρέμβαση κι άλλων ευρωπαικών κυβερνήσεων, προς την ίδια κατεύθυνση, ενώ υπενθυμίζουν ότι πρώτοι αυτοί, στη συνάντηση των Καννών έθεσαν το ζήτημα της χαλάρωσης των όρων του Συμφώνου Σταθερότητας. Εκ των υστέρων βεβαίως αποκαλύπτεται ότι στις Κάννες δεν αναλήφθηκε καμία ελληνική πρωτοβουλία προς οποιαδήποτε κατεύθυνση (σσ μια απλή ματιά στα δημοσιοποιημένα πρακτικά αποδεικνύει του λόγου το αληθές), ενώ σε ότι αφορά στο ζήτημα της εγγύησης των καταθέσεων θα πρέπει όντως να αποδοθούν τα του Καίσαρος των Καίσαρι. Η ελληνική κυβέρνηση, μαζί με άλλες δύο – τρεις ευρωπαικές, άνοιξαν το δρόμο των ολικών εγγυήσεων, οι οποίες αποδείχθηκαν σωτήριες στη συνέχεια για την επόμενη μέρα του τραπεζικού συστήματος της γηραίας ηπείρου (σσ αν κι αρχικώς αποτέλεσαν αντικείμενο ειρωνικών σχολίων, στο πλαίσιο της ΕΕ και στοχοποιήθηκαν από την αντιπολίτευση εντός των συνόρων). Και κάπως έτσι η ουσιαστική εγγύηση των καταθέσεων ανά τράπεζα έφτασε στο ποσό των 100.000 ευρώ, από τις 20.000 που ήταν παλιά, όταν ακόμα το τραπεζικό σύστημα ζούσε τις «ευτυχισμένες μέρες» του. Όλα αυτά, όμως, τώρα συνιστούν μακρινό παρελθόν. Και οι διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών, που εξακολουθούν ακόμα κι εν μέσω της μεγάλης κρίσης, να ανακοινώνουν «υψηλά κέρδη», δεν πείθουν κανέναν. Η κατάσταση είναι κακή, η συγκυρία είναι χειρότερη και στην πραγματικότητα όλοι «προσεύχονται» να βγουν από αυτή τη διελκυνστίνδα και να συνεχίσουν να υπάρχουν όταν ο εφιάλτης θα έχει τελειώσει. Έστω κι αν αρέσκονται να παίζουν ένα παιχνίδι εντυπώσεων, που στην πραγματικότητα δεν πείθει κανέναν. Όπως, για παράδειγμα, αυτό που βρίσκεται σε εξέλιξη τις τελευταίες ημέρες και κάλλιστα θα μπορούσε να λέγεται «κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου». Ο λόγος αφορά στην απαξίωση του σχεδίου βοηθείας του συστήματος, ύψους 28 δις ευρώ, που εκπόνησε η κυβέρνηση. Έως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές καμία ελληνική τράπεζα δεν δήλωνε διατεθειμένη να συμμετάσχει στην υλοποίηση του. Η επίσημη δικαιολογία είναι ότι «καμία δεν έχει πρόβλημα». Η πραγματική συνίσταται στο γεγονός ότι «καμία δεν θέλει να το παραδεχθεί». Κι έτσι εξελίσσονται μια σειρά από ευτράπελα γεγονότα. Όπως, για παράδειγμα, το γεγονός ότι ανακοινώνουν «διευκολύνσεις» στους πελάτες τους, όπως το πάγωμα των δανείων, των πλειστηριασμών ακόμα και η μείωση των επιτοκίων, ενώ αποδεδειγμένα έχουν «κάποιο θέμα» με τη ρευστότητα τους. Κι εύλογα γεννάται το ερώτημα: πως κάνουν τέτοιου είδους γενναιοδωρίες, ενώ κανονικά θα έπρεπε να μαζεύουν δυνάμεις; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να αναζητηθεί στη σφαίρα του … εξωπραγματικού. Το πιθανότερο, όμως, είναι ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο επιδιώκουν να πείσουν ότι δεν έχουν ανάγκη τα λεφτά τα σχεδίου βοηθείας, για τους δικούς τους λόγους, αν και όλοι γνωρίζουν ότι αλλοιθωρίζουν απροκάλυπτα προς τα εκεί. Κορυφαία πηγή της Τράπεζας της Ελλάδας έλεγε πρόσφατα στην «ΟΒΕ» ότι «στο τέλος σχεδόν όλες οι τράπεζες θα μπουν στο σχέδιο βοηθείας» κι ότι «αυτά που κάνουν τωρα δεν είναι τίποτα άλλο παρά … τσαλίμια». Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι από άλλες τράπεζες – που τουλάχιστον δεν προχωρούν σε λεονταρισμούς – αναρωτιούνται: «Μα τι νομίζουν ότι κάνουν, με τις μειώσεις και τα παγώματα;». Στην Ελλάδα, λοιπόν, εξελίσσεται μια διεθνής πρωτοτυπία: Ένώ στο εξωτερικό και ειδικά στη Δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ, που επλήγησαν κυρίως από την κρίση, οι τράπεζες καταφεύγουν στα σχέδια βοηθείας για την άντληση κεφαλαίων, στην Ελλάδα – προσποιούνται ότι – το αποφεύγουν. Κι ενώ «έξω» τη βοήθεια του κράτους αναζητούν ακόμα και τράπεζες που αποδεδειγμένα δεν έχουν πρόβλημα, όπως, για παράδειγμα, η J.P.Morgan, στην χώρα μας υποστηρίζουν ότι δεν έχουν ανάγκη την κρατική βοήθεια ακόμα και πιστωτικά ιδρύματα που αποδεδειγμένα έχουν πρόβλημα. Κι εύλογα γεννάται το ερώτημα: γιατί παρατηρείται αυτό το φαινόμενο; Οι τελευταίες πληροφορίες (σς την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές) ανέφεραν ότι «όλα είναι θέμα διαπραγμάτευσης». Τι εννοούσαν; Οι τράπεζες και ειδικότερα οοι λεγόμενες μεγάλες, εξαρχής επεδίωκαν: α) να μην επιτρέψουν την είσοδο επιτρόπου στα διοικητικά τους συμβούλια, β) να μην δώσουν μετοχές τους ως εγγύηση για τη λήψη της βοήθειας, μέσω του σχεδίου, γ) να μην δημοσιοποιούνται τα ονόματα τους, εφόσον κάνουν χρήση των κεφαλαίων τολυ σχεδίου και δ) με κάποιον τρόπο να υποχρεωθούν όλες οι τράπεζες ανεξαιρέτως να μπουν στο σχέδιο. Σε πρώτη φάση, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ.Γ.Αλογοσκούφης έκανε αποδεκτά τα δύο πρώτα αιτήματα τους, τοουλάχιστον σε ότι αφορά στις μεγάλες τράπεζες. Προέβαλλε, όμως, αντίσταση στα άλλα δύο, τα οποία, όμως, ήταν εξίσου κρίσιμα για τον ανταγωνισμό. Στα τραπεζικά επιτελεία υπάρχει η σχεδόν αρρωστημένη αντίληψη πως αν δημοσιοποιηθεί το γεγονός ότι προσέτρεξαν στην κρατική βοήθεια, τότε θα χάσουν μερίδια αγοράς. Κι ως γνωστόν, τα τελευταία έχουν «θεοποιηθεί». Έτσι, έθεταν στο οικονομικό επιτελείο το διαζευτικό αίτημα: αν δεν υποχρεωθούν να μπουν όλες οι τράπεζες στο σχέδιο, τότε να μην δημοσιοποιείται το όνομα όσων θα κάνουν, τελικώς, το μεγάλο βήμα. Από το υπουργείο, όμως, απαντούσαν ότι πουθενά αλλού στον κόσμο δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε η χώρα μας να αποτελέσει εξαίρεση. Πάνω σε αυτό το σημείο δίνονταν παρασκηνιακά η «μάχη» στα μέσα του Νοεμβρίου αν και όλοι οι εμπλεκόμενοι, με κάποιον τρόπο και για κάποιο λόγο, ήξεραν ότι στο τέλος θα υπάρξει happy end. Η πλευρά του δημοσίου το γνώριζε διότι στη φαρέτρα της είχε κι έχει μια σειρά από «οπλα» που μπορούσαν να πείσουν τον καθένα να υπακούσει στο θέλημα της. Για παράδειγμα, μπορεί να ζητήσει ανά πάσα στιγμή την αύξηση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, η οποία, υπό τις παρούσες συνθήκες, μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω του σχεδίου βοήθειας. Και η αλήθεια είναι ότι στις αρχές Νοεμβρίου απείλησε ότι θα το κάνει. Ένα άλλο «όπλο» του δημοσίου συνιστά η παρουσία της Αγροτικής Τράπεζας και του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου στον ανταγωνισμό. Και οι δύο οργανισμοί θα μπορούσαν να ανακοινώσουν μέτρα που συνάδουν με τα κρατικά κελεύσματα και να αναγκάσουν και τους υπόλοιπους να ακολουθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Κι ένα τελευταίο «όπλο», ίσως περισσότερο συγκαλυμένο από τα υπόλοιπα, ήταν και παραμένει η … Εθνική Τράπεζα. Γιατί, μπορεί ο πρόεδρος της κ.Τ.Αράπογλου να εξόργισε τα μέλη του Κοινοβουλίου όταν προέβλεψε ότι τα επιτόκια θα αυξηθούν (σσ το ότι το έκανε τη μέρα που η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα μείωνε το δικό της παρεμβατικό επιτόκιο ήταν, όντως, μια πολύ κακή συγκυρία), όμως 24 ώρες μετά προσέφερε πολύ μεγάλη υπηρεσία στο οικομικό επιτελείο. Τι έκανε; Ανακοίνωσε πάγωμα των στεγαστικών δανείων για τους οικονομικά ασθενέστερους και τους μακροχρόνια ανέργους και προχωρούσε στη λήψη μιας σειράς μέτρων που έδιναν ανάσα στην αγορά. Έκουσες – άκουσες, οι υπόλοιπες τράπεζες μπήκαν στη λογική ότι θα έπρεπε να ακολουθήσουν, με πρώτη την Τράπεζα Πειραιώς. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει μια σημαντική διευκρίνηση: στο στρατόπεδο των τραπεζών υπάρχει εδώ και πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα διχασμός. Οι περισσότερες αποδίδουν ευθύνες στην Εθνική για τη στάση που κράτησε κατά το διάστημα που η διατραπεζική είχε ξεμείνει από ρευστότητα. Υπάρχουν κι άλλες που την υποπτεύονται για το ρόλο της στις πιέσεις που ασκήθηκαν κι ασκούνται από το δημόσιο. Στο σύνολο τους, την παρακολουθούν καχύποπτα, αν και από την οδό Αιόλου υποστηρίζουν σε κάθε ευκαιρία και με κάθε τρόπο ότι «συνυπολογίζουν μόνο το συμφέρον της τράπεζας και των μετόχων τους». Το μόνο σίγουρο είναι ότι όταν τελειώσει αυτή η περιπέτεια, τίποτα δεν θα είναι όπως πριν. Σχέσεις θα έχουν διαραγεί και ισορροπίες θα έχουν αλλάξει. Αυτό θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Όπως δεδομένο θα πρέπει να θεωρείται ότι η αγορά θα μπει σε μια φάση συγκέντρωσης. Έστω κι αν αυτή τη στιγμή, όποιος μιλάει για αυτή την προοπτική θεωρείται «εχθρός του συστήματος». Το θέμα είναι πότε θα ξεκινήσει αυτή η διαδικασία και ποιοι θα πάρουν την πρωτοβουλία. Προς το παρόν, η καχυποψία είναι το βασικό στοιχείο που διέπει τις σχέσεις μεταξύ των τραπεζιτών, ακόμη κι αυτών που στο μέλλον δεν αποκλείεται να τους δούμε σε ρόλους συνεταίρων. Πως όμως θα ξεπερασθούν τα νέα τείχη που έχουν ορθωθεί και πως θα ξεπερασθούν προσκαταλήψεις ετών; «Μην ανησυχείτε. Όταν έρθει η κρίσιμη ώρα, θα τα βρουν. Οι τραπεζίτες βάζουν πάνω από όλα την παραγωγή κέρδους και κατά συνέπεια τα μέσα που τους εξασφαλίζουν αυτή τη διαδικασία» υποστηρίζουν από το υπουργείο Οικονομίας με κάποια … στωικότητα. Δεν κρύβουν, πάντως, τη δυσαρέσκεια τους για κάποιες παρεμβάσεις, όπως, για παράδειγμα, αυτή του κ.Βγενόπουλου, με τις οποίες θεωρούν ότι ασκούνται πιέσεις για την επιτάχυνση των εξελίξεων. Πότε θα μπορούσαν να δρομολογηθούν οι τελευταίες; Στο ερώτημα αυτό, υπό τις παρούσες συνθήκες, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να δώσει απάντηση. Υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι εκτιμούν ότι το πρώτο τρίμηνο του 2009 θα είναι γεμάτο από εξελίξεις. Ισχυρή,  όμως, είναι και η τάση όσων εκτιμούν ότι η πρόβλεψη αυτή είναι μάλλον αισιόδοξη κι ότι θα χρειαστεί αρκετός καιρός για να συνέλθει το σύστημα από το σοκ της κρίσης. Δεδομένο, πάντως, θα πρέπει να θεωρείται πως αν κι όποτε επέλθει αυτή η ηρεμία, τότε θα είναι ευνοικές οι συνθήκες για την ανατροπή του σημερινού status quo.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s