Category Archives: Uncategorized

Μια σκηνή πίσω, μονίμως…

Στο ΠΑΣΟΚ πάντα είχαν ένα θέμα με τον χρόνο. Από συστάσεως του Κινήματος. Αυτή τη φορά, απλώς, το παράκαναν. Σε επίπεδο τακτικής, αν επιχειρήσει κανείς μια μικρή αναδρομή στους τελευταίους έξι κρίσιμους όσο και μοιραίους μήνες, θα διαπιστώσει ότι η κυβέρνηση αντιδρούσε πάντα με μια «διαφορά φάσης». Και τώρα το πληρώνει (μαζί και όλοι εμείς οι υπόλοιποι). Προσέξτε:

Α) Τον περασμένο Νοέμβριο-Δεκέμβριο, όταν όλοι όσοι γνώριζαν την κατάσταση της οικονομίας, μέσα κι έξω από την Ελλάδα, ζητούσαν -σχεδόν παρακαλούσαν- από τον πρωθυπουργό να προχωρήσει στην άμεση λήψη μέτρων, εκείνος αγέρωχα τους απαντούσε ότι «είναι επικεφαλής σοσιαλιστικής κυβέρνησης» και ότι θα απαντούσε στην κρίση «με την πράσινη ανάπτυξη», κάνοντας τους υπόλοιπους να κοκκινίζουν από τον θυμό. Σύντομα η «πράσινη ανάπτυξη» χάθηκε από τον ορίζοντα κι από το λεξιλόγιο του πρωθυπουργού, αλλά μαζί χάθηκε και πολύτιμος χρόνος, που δεν ανακτάται με τίποτα.

Β) Λίγο μετά, όταν όλοι του επισήμαιναν να προσέχει τις «παρέες» του, που είναι αποδεδειγμένα κακές, συναντούσε δις τον νούμερο 2 της Goldman Sachs (σ.σ. χωρίς να έχει διευκρινιστεί μέχρι σήμερα ποιος τους έφερε σε επαφή· κάτι που θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον). Οταν ο διπλός ρόλος της Goldman Sachs αποκαλύφθηκε, ήταν επίσης πολύ αργά. Τα spreads είχαν πάρει τον δρόμο χωρίς επιστροφή, εκεί γύρω στα μέσα Δεκεμβρίου με αρχές Ιανουαρίου.

Γ) Οταν στο Μέγαρο Μαξίμου άρχισαν να αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο, άρχισαν να παίζουν με τις λέξεις και τις απειλές, νομίζοντας ότι είναι σε θέση να εκβιάζουν τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και όποιον άλλον: «Αν δεν μας δώσετε βοήθεια (σ.σ. χωρίς, όμως, να τη ζητήσουμε), τότε θα πάμε στο ΔΝΤ». Παράλογα πράγματα, δηλαδή. Η απάντηση ήταν άμεση, «πληρωμένη» και καταστροφική: «Να πάτε και φεύγοντας αφήστε το ευρώ στην πόρτα».

Δ) Τα spreads βρίσκονταν πλέον εκτός ελέγχου και στην κυβέρνηση, αντιλαμβανόμενοι ότι «αν αργήσουμε κι άλλο καταστρεφόμαστε», κάνουν την επόμενη καθυστερημένη όσο και λανθασμένη κίνηση. Αρχίζουν να πιέζουν για τη σύσταση ενός μηχανισμού διάσωσης της οικονομίας από ΔΝΤ κι Ευρωζώνη, χωρίς να πιέζουν παράλληλα και για την ανάγκη άμεσης ενεργοποίησής του, εφαρμόζοντας την υποτιθέμενη πολιτική «του πιστολιού πάνω στο τραπέζι». Οι αγορές, ούτε που… ιδρώνουν και οδηγούν τα spreads σε νέα ρεκόρ.

Ε) Στο οικονομικό επιτελείο καταλαβαίνουν, πάντα με τη γνωστή «διαφορά φάσης», ότι «το όπλο πρέπει να είναι και γεμάτο». Και τρέχουν να προλάβουν για να το γεμίσουν. Εκεί ακριβώς βρισκόμαστε τώρα. Οι «άλλοι» απέναντι (πείτε τους κερδοσκόπους, πείτε τους ραντιέρηδες, πείτε τους τοκογλύφους, πείτε τους όπως θέλετε) έχουν βγάλει ήδη το πιστόλι από τη θήκη κι ετοιμάζονται να πυροβολήσουν. Κι εμείς ψάχνουμε για τις σφαίρες. Βρισκόμαστε, δηλαδή, πάντα μια σκηνή πίσω. Ε, για να προβλέψετε τη συνέχεια, δεν θέλει και πολλή φαντασία

Ο φρέντο, το «σπέσιαλ» και οι κατσαρόλες

Μάλλον ήρθε η ώρα να πούμε «δύο λόγια» για το ΔΝΤ και την ελληνική εμπλοκή του, τώρα που η περιπέτεια ξεκινάει κι ετοιμάζεται να εγκατασταθεί μόνιμα στην Αθήνα. Κατ’ αρχάς, είναι αδιάφορο αν τα γραφεία του θα στεγάζονται στην Τράπεζα της Ελλάδος ή στο υπουργείο Οικονομικών ή οπουδήποτε αλλού. Με αυτή τη ρηχή λεπτομέρεια, στην πραγματικότητα, ασχολούνται μόνο όσοι μας έφεραν σε αυτήν την κατάσταση, οι σημειολόγοι και οι ιστορικοί του μέλλοντος. Οι υπόλοιποι έχουν άλλα, σοβαρότερα, πράγματα να αντιμετωπίσουν.

Οπως, για παράδειγμα, την κρίσιμη παράμετρο που υποστηρίζει ότι «οι άνθρωποι του ΔΝΤ μια συνταγή ξέρουν κι αυτήν εφαρμόζουν παντού». Αν ισχύει αυτό, τότε τα πράγματα είναι από δύσκολα έως επικίνδυνα για μας. Γιατί, όσο καλή διάθεση κι αν έχει κανείς, τι κοινά στοιχεία μπορεί να βρει ανάμεσα στους Ελληνες, τους Αργεντινούς, τους Ούγγρους, τους Τούρκους και τους Ρουμάνους; Μόνον ότι είναι άξιοι της μοίρας τους. Πέραν τούτου ουδέν.

Ο John Kenneth Galbraith στα «Οικονομικά της αθώας απάτης» γράφει ότι «η οικονομία και γενικότερα τα οικονομικά και πολιτικά συστήματα καλλιεργούν τη δική τους αλήθεια, είτε λόγω χρηματικών και πολιτικών πιέσεων είτε εξαιτίας της πρόσκαιρης μόδας». Και αυτή η «μόδα» από χώρα σε χώρα και από λαό σε λαό διαφέρει. Ο ίδιος προσθέτει παρακάτω: «Αυτό που επικρατεί στην πραγματική ζωή δεν είναι η πραγματικότητα, αλλά η τρέχουσα μόδα και το χρηματικό συμφέρον». Αυτή η «τρέχουσα μόδα», λοιπόν, δεν μπορεί εξ αντικειμένου να είναι ίδια στην Ελλάδα των αρχών του ’10 με αυτήν της Αργεντινής στα μέσα του ’90. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με τα ίδια μέσα και την ίδια λογική.

Αυτό θα πρέπει, από εδώ και στο εξής, να εξηγείται καθημερινά και άκοπα στους «ανθρώπους της Ουάσιγκτον». Κι ας έχουν ως θέσφατο τη βασική αρχή της κλασικής σχολής που υποστηρίζει ότι «οι οικονομικές μεταβλητές που χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να ισχύουν ανεξαρτήτως χρόνου και τόπου» (σ. σ. Κ. Μελάς). Αυτό μπορεί να μας οδηγήσει όλους στην καταστροφή, αντί να μας σώσει.

Αρκεί και εμείς ως λαός, έστω και τώρα, την ύστατη στιγμή, να σοβαρευτούμε και να σταματήσουμε να αντιγράφουμε ό, τι γραφικό συνέβη σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο εξωτερικό. Γιατί αν βγαίνουμε από τώρα στους δρόμους με τις… κατσαρόλες, υποτίθεται για να διαμαρτυρηθούμε, τότε τι θα κάνουμε όταν σφίξουν οι πείνες; Στο Μπουένος Αϊρες αναγκάσθηκαν να το κάνουν όταν το τσουκάλι είχε να ανάψει μέρες και δεν πήγαινε άλλο. Οχι όταν στις παρακείμενες παραλιακές καφετέριες ο φρέντο κόστιζε 6 ευρώ και το ουίσκι σπέσιαλ 15…

Τα «καλά παιδιά»

Στις μέρες που θα ακολουθήσουν θα γραφτούν πάμπολλες αναλύσεις και θα γίνουν ουκ ολίγες προβλέψεις, σχετικά με το πότε θα γίνουν οι επόμενες κινήσεις – δηλαδή πότε θα ληφθούν τα επόμενα μέτρα – επί ελληνικού εδάφους. Στην πραγματικότητα, οι εξελίξεις είναι προδιαγεγραμμένες και οι χρόνοι εκ των προτέρων γνωστοί. Οπότε, τζάμπα θα πάει το μελάνι και άσκοπα θα καταναλωθεί η φαιά ουσία. Τα κουκιά είναι μετρημένα και το πάπλωμα μικρό.
Προσέξτε γιατί:
Το πρώτο σκληρό πακέτο μέτρων ανακοινώθηκε – καθόλου τυχαία – λίγο πριν τη μεγάλη ομολογιακή λήξη της 19ης Μαίου. Κι αυτό γιατί, για να πληρωθεί η τελευταία (σσ απαιτούνται περί τα 9 δις ευρώ), θα έπρεπε να έρθουν τα λεφτά «απ’ έξω». Για να μας τα στείλουν, λοιπόν, Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον, απαίτησαν μέτρα. Κι εμείς, ως «καλά παιδιά», τα πήραμε άμεσα, χωρίς πολλές – πολλές αντιρήσεις, αφού γνωρίζαμε ότι αν πηγαίναμε να τα δανειστούμε από την ελεύθερη αγορά, θα τα παίρναμε μόνο σε …ευχές.
Το δεύτερο σκληρό πακέτο μέτρων, θα πρέπει να αναμένεται προς τα τέλη Σεπτεμβρίου. Θα έχει προηγηθεί ο απαραίτητος τριμηνιαίος έλεγχος της γνωστής τρόικας (ΔΝΤ, ΕΚΤ και Ευρωζώνης), ενώ θα ακολουθεί η επόμενη μεγάλη λήξη του 2010, αυτή του Οκτωβρίου, η οποία θα είναι περίπου ισουψής του Μαίου. Το ενδεχόμενο να έχει φτιάξει, έως τότε, το κλίμα στις αγορές και να δανεισθεί από αυτές η Ελλάδα το αναγκαίο ποσό, είναι το ίδιο πιθανό όσο το να πάρουν μαζί breakfast εργασίας, σε φιλικό κλίμα, ο Μπάρακ Ομπάμα με τον Μπιν Λάντεν, ένα πρωινό του Αυγούστου, στον Λευκό Οίκο. Κατά συνέπεια, για να πληρωθούν οι ομολογιούχοι του Οκτωβρίου, η ελληνική κυβέρνηση θα καταφύγει και πάλι στο πακέτο των 110 δις ευρώ. Μόνο που για να το «ανοίξουν» Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, θα απαιτήσουν νέα, διορθωτικά, μέτρα, τα οποία και πάλι η Αθήνα, ασμένως, θα λάβει.
Αυτή η ιστορία θα επαναλαμβάνεται από εδώ και στο εξής συντεταγμένα, σε τακτά χρονικά διαστήματα. Δηλαδή, όποτε θα έχουμε λήξεις ομολογιακών δανείων (σσ δηλαδή, όποτε θα «σκάει» επιταγή, κατά το κοινώς λεγόμενο), θα έχουμε κι ανακοινώσεις μέτρων. Οπότε, όποιος μπει στον κόπο να ρίξει μια ματιά στα χρονοδιαγράμματα των λήξεων, θα μπορεί να …διαβάζει το μέλλον, χωρίς να έχει απαραίτητα το κληρονομικό χάρισμα.
Θα μπορούσε, βεβαίως, κάποιος να ισχυρισθεί, ότι αυτό το «παραμύθι» δεν μπορεί να τραβήσει, σε μάκρος, για πολύ. Θα υπάρξει λαική αντίδραση, που θα το ανατρέψει και θα επαναφέρει την τάξη στην προτέρα κατάσταση. Λάθος. Το «παραμύθι» τώρα έχει «κακό λύκο». Ποιος είναι αυτός; Το σίγουρο ενδεχόμενο, σε αυτή την περίπτωση, να μην ανοίξει το ταμείο των 110 δις στην επόμενη λήξη μεγάλης έκδοσης. Κι από τη στιγμή που δεν θα μπορούμε να δανειστούμε το ποσό από τις αγορές, μια θα είναι η λύση που θα μας απομένει: να πτωχεύσουμε (εκτός κι αν μας τα δανείσει το ΚΚΕ, με το ΠΑΜΕ). Τι σημαίνει αυτό; Στάση πληρωμών. Οπότε μισθοί και συντάξεις δεν θα πληρωθούν. Άρα;

Ο νόμος του «Γερμανού Ταμβακάκη»

Στις 440 λέξεις που ακολουθούν ας αντιστρέψουμε όρους και ρόλους. Κι ας υποθέσουμε ότι η Ελλάδα είναι η κραταιά υπερδύναμη της Ευρωπαικής Ενωσης και η γερμανική είναι η χειμαζόμενη οικονομία της Ευρωζώνης. Στο φαντασιακό αυτό περιβάλλον, όπως θα έλεγαν και στις διαφημίσεις, ας ξεκινήσουμε από την κινητήριο δύναμη όλων. Ας υποθέσουμε δηλαδή ότι σε διάφορα επενδυτικά χαρτοφυλάκια της Αθήνας βρίσκεται συγκεντρωμένο το περιπου 1/5 του υπέρογκου γερμανικού χρέους. Κι η κατάσταση έχει περίπου ως εξής:

Αν (αφεθεί να) σκάσει, απειλεί να τινάξει στον αέρα την Εθνική, τρεις – τέσσερις ακόμα μεγάλες ελληνικές τράπεζες, δύο – τρεις εταιρίες επενδύσεων χαρτοφυλακίου κι ασφαλιστικές και να αποσταθεροποιήσει την Τράπεζα της Ελλάδας, η οποία έχει αγοράσει γερμανικούς κρατικούς τίτλους με το …τσουβάλι στο πρόσφατο και στο απώτερο παρελθόν. Ο Γ.Παπανδρέου που ξέρει πώς έχει η κατάσταση, πιέζεται, πίσωαπό τις κουρτίνες, να κάνει κάτι, αλλά φοβάται το πολιτικό κόστος, τον Παπουτσή, τον Πετσάλνικο, τον Καρατζαφέρη, την Παπαρήγα κι άλλους «γερμανομάχους». Το κλίμα είναι τέτοιο βοηθούντος και του Τύπου, που ο μέσος Ελληνας δεν θέλει ούτε να ξανακούσει το ενδεχόμενο ότι θα βάλει πλάτη για να σωθούν, άλλη μια φορά, οι Γερμανοί. Οι τραπεζίτες όμως; Και κάπως έτσι φτάνουμε στο κρίσιμο ερώτημα.
Ανεπισήμως διαρρέουν στην ελληνική έκδοση των Financial Times ότι η Εθνική δεν θα ξαναγοράσει τίτλους του γερμανικού δημοσίου και επισήμως, την ίδια ώρα, ο Ταμβακάκης παίρνει το λίαρ τζετ της τράπεζας και πάει στο Βερολίνο για να συναντηθεί με τη Μέρκελ. Από την καγκελαρία διαρρέουν ότι «ήταν ένα ταξίδι αποκατάστασης σχέσεων και καλών προθέσεων». Και μετά όλοι μαζί γελάνε γιατί το έχουν ανάγκη. Ο ίδιος ο διοικητής της Εθνικής, ως άλλος …Ακερμαν, βγαίνοντας από τη συνάντηση με την Ανγκελα δηλώνει ότι «πετάχτηκε στο Βερολίνο για να δει λίγο χιόνι, που τόσο του αρέσει, αλλά στην Ελλάδα σπανίως βλέπει» (σσ ο Ακερμαν δήλωσε ότι ήρθε να δει λίγο …ήλιο!).
Και στο τέλος όλοι αναρωτιούνται: ποιος δουλεύει ποιον; Αφού όταν τελειώνει το όνειρο και κάποιος αναλαμβάνει να το εξηγήσει, όλοι ξέρουν ότι θα επικρατήσει «ο νόμος του Γερμανού Ταμβακάκη». Θα πάρει τις εγγυήσεις του, θα πάρει κι ομόλογα, θα εξασφαλίσει την επένδυση του και μαζί το απαραίτητο και προβλεπόμενο κέρδος. Γιατί έτσι πρέπει να γίνει κι αυτό είναι το σωστό, είτε αρέσει στους χειμαζόμενους Γερμανούς είτε δεν αρέσει. Κι αυτοί τέσσερα κοινοτικά – ελληνικά πακέτα στήριξης κατάπιαν. Ήταν καλά τότε; Ή μήπως τους υποχρέωσε κανείς να αγοράζουν τα γρήγορα ελληνικά αμάξια με το …κοντέινερ και να μην επενδύουν τα λεφτά σε υποδομές;
Αλλά έτσι ήταν πάντα οι Γερμανοί. Έβλεπαν τους Ελληνες που δούλευαν έντεκα μήνες το χρόνο για να ζήσουν έναν μήνα σας αυτούς στις διακοπές και τους λυπούνταν. Αυτό «τους έφαγε» και η καλή τους η καρδιά…

ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΤΟ 2012*

Έχουμε πρόβλημα. Η διαπίστωση αφορά τόσο στην ελληνική δημοσιογραφία γενικότερα, όσο και στους δημοσιογράφους και τα ΜΜΕ όπου εργάζονται (έντυπα κι ηλεκτρονικά) ειδικότερα. Κι όποιος δεν το βλέπει, πάσχει από νοητική πρεσβυωπία.

Επίσης, έχει πάθει hangover από ιστορίες –όχι και τόσο– βετεράνων του χώρου, οι οποίοι, την ώρα που χάκερς με μπούρκα σπάνε τα ηλεκτρονικά δίχτυα της Τεχεράνης και στέλνουν σε όλο τον κόσμο απαγορευμένες φωτογραφίες και απίστευτα stories από τις συγκρούσεις με τους Φρούρους της Επανάστασης, αυτοί θυμούνται πως «έκλειναν» τα ρεπορτάζ και τις σελίδες τη δεκαετία του ’70 στις 3 και στις 4 τα ξημερώματα. Μετά φτιαγμένοι όλοι από τις ιστορίες των ηρωικών εποχών, πάνε για ύπνο. Και κάπως έτσι χάνεται η επαφή με τις πραγματικές εξελίξεις που παγκοσμίως διαδραματίζονται στο χώρο της ενημέρωσης.

Δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος ότι όλα αυτά θα αλλάξουν έως το 2012. Μεταξύ μας, δεν το βλέπω ούτε και μέχρι το 2022. Κι αυτό δεν ισχύει μόνο για το οικονομικό ρεπορτάζ. Αλλά μιας και μου ζητήθηκε να γράψω γι’ αυτό, θα περιορισθώ στα όρια του.

Αν το μάτι μου μπορεί να δει πέρα από τη μύτη μου, πιστεύω ότι και σε δύο χρόνια από σήμερα, τα ρεπορτάζ «του χώρου», θα εξακολουθήσουν, στην πλειοψηφία τους, να γράφονται όπως και σήμερα. Κατά κανόνα, κείμενα μεγάλα («γιατί , προφανώς, δεν είχατε πάλι χρόνο για να γράψετε λίγο», που έλεγε και ο Λέων Καραπαναγιώτης), γι’ αυτό κι από κάποιο σημείο και μετά ανιαρά, με πυκνότητα είδησης συνήθως αραιή. Γι’ αυτό κι αναγνωσιμότητα ανάλογη.

Την ώρα που η εποχή μας μετριέται με στοιχεία και μάλιστα συνεχώς μειούμενα (από το SMS στο Twiter), εμείς – είμαι σίγουρος ότι – και το 2012 θα εξακολουθούμε, να ζητάμε «λέξεις». Και μην μου πει κανείς ότι «και ο Guardian έχει πολλές», γιατί κι αυτός κι ακόμα χειρότερα ο Indepentent, που είναι το άλλο σύνηθες παράδειγμα, από κυκλοφορίες πάνε από το κακό στο χειρότερο.

Με μια διαφορά. Εκεί έχουν αρχίσει να ψάχνονται. Εμείς εδώ;

* Αυτό το κείμενο περιλαμβάνεται στο <> που ετοίμασε κι επιμελήθηκε ο Στάθης Χαικάλης

Ενα μεγάλο ελληνικό “λάθος” στο ΕcoFin του Γκέτεμποργκ

Κάποιος θα πρέπει επιτέλους κάποτε να μιλήσει στους Ελληνες πολιτικούς για την ανάγκη “συνέχειας” στη λειτουργία του κράτους και εξυπηρέτησης των συμφερόντων του – που εκ του αντικειμένου τους είναι τα μόνα εθνικά – ακόμα κι όταν η χώρα βαδίζει προς εκλογές.
Και κάποιος θα πρέπει να τους εξηγήσει ότι της εκλογής προηγείται η εκπροσώπηση της χώρας σε κρίσιμα φόρα, όπως ένα άτυπο συμβούλιο υπουργών Οικονομικών, όπως το σημερινό στο Γκέτεμποργκ. Με τη σουηδική προεδρία να θεωρείται και να είναι από τις σκληρότερες των τελευταίων ετών και το γενικότερο κλίμα να διαμορφώνεται αρνητικό για την οικονομία μας, η παρουσία μιας υποβαθμισμένης ελληνικής αντιπροσωπείας στις εργασίας του συγκεκριμένου EcoFin είναι το λιγότερο λανθασμένη.
Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ.Γιάννης Παπαθανασίου, τελικώς δεν θα πάει σήμερα στη Σουηδία, λόγω των αυξημμένων προεκλογικών υποχρεώσεων του. Στη θέση του, θα “πετάξει” ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων. Μόνο που ο τελευταίος θα είναι απλός παρατατηρητής της Συνόδου. Δεν θα μιλήσει, ούτε θα παρέμβει. Απλώς θα ακούσει…

Ξεκινάει η απόσυρση των ΙΧ

Επιτέλους, η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για την απόσυρση των ΙΧ αυτοκινήτων, έφτασε στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Σε λίγες ώρες αναμένεται η υπογραφή του, για να αρχίσει το μέτρο να εφαρμόζεται. Εννοείται ότι παράλληλα θα αρχίσει κι η επιβολή των πανάκριβων τελων κυκλοφορίας για τα παλιάς τεχνολογίας αυτοκίνητα…